FAQ

Poznaj najczęściej zadawane pytania.

Upadłość konsumencka

Dla kogo jest upadłość konsumencka?

Upadłość konsumencka to postępowanie sądowe przewidziane dla osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, które popadły w stan niewypłacalności, czyli utraciły możliwość regulowania bieżących zobowiązań.

Co to jest niewypłacalność osoby fizycznej?

Osoba fizyczna jest niewypłacalna, jeżeli  nie jest w stanie spłacać swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych (takich, których termin płatności już miną) jeżeli opóźnienie w wykonaniu tych zobowiązań przekracza co najmniej trzy miesiące lub jej sytuacja finansowa wskazuje, że nie będzie miała szansy na spłatę zaległości w najbliższej przyszłości, nawet, jeżeli nie miną jeszcze okres trzech miesięcy  .

Jaki jest cel postępowania upadłościowego?

Podstawowym celem postępowania upadłościowego wobec konsumentów jest umorzenie ich zobowiązań, niewykonanych w postępowaniu upadłościowym (takich, których syndyk nie spłaci w toku postępowania lub niezgłoszonych na listę wierzytelności). Dodatkowym celem jest – jeśli jest to możliwe – zaspokojenie roszczenia wierzycieli (czyli spłata długów) w jak najwyższym stopniu.

Co stoi na przeszkodzie ogłoszenia upadłości konsumenckiej?

Obecnie nic nie stoi na przeszkodzie aby sąd ogłosił upadłość niewypłacalnemu konsumentowi. Jednakże nie każda upadłość kończy się umorzeniem zobowiązań.

Sąd może odmówić ustalenia planu spłaty (co skutkuje brakiem oddłużenia) , jeżeli:

1) upadły doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień w sposób celowy, w szczególności przez trwonienie części składowych majątku oraz celowe nieregulowanie wymagalnych zobowiązań,

2) w okresie dziesięciu lat przed dniem zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości w stosunku do upadłego prowadzono postępowanie upadłościowe, w którym umorzono całość lub część jego zobowiązań.

Obecnie nie mam pracy ani majątku który mógłby zostać spieniężony, czy mogę złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości?

W odróżnieniu do upadłości przedsiębiorców, postępowanie upadłościowe wobec konsumentów przeprowadza się bez analizy majątku. Jeżeli konsument spełnia wszystkie przesłanki, sąd ogłosi jego upadłość. Jedynym kosztem jaki będzie trzeba ponieść to opłata 30 zł do wniosku.

Czy mogę wnioskować o upadłość konsumencką gdy prowadzę działalność gospodarczą ale moje długi dotyczą sfery prywatnej?

Nie. Ustawodawca nie przewidział rozróżnienia sfery życia prywatnej i „firmowej” w przypadku osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą.  Należy jednak zauważyć, iż od 1 stycznia 2016 r. zmieniły się przepisy i obecnie znacznie złagodzono wymogi odnośnie sądowego umorzenia długów rzetelnego przedsiębiorcy, niezaspokojonych w toku postępowania.

Gdzie składa się wniosek o upadłość konsumencką?

Wniosek o ogłoszenie upadłości składa się do sądu upadłościowego właściwego dla głównego ośrodka podstawowej działalności dłużnika. Głównym ośrodkiem podstawowej działalności jest miejsce, w którym dłużnik regularnie zarządza swoją działalnością o charakterze ekonomicznym i które jako takie jest rozpoznawalne dla osób trzecich. w przypadku konsumentów domniemywa się, że głównym ośrodkiem podstawowej działalności jest miejsce zwykłego pobytu tej osoby, co w praktyce oznacza miejsce zamieszkania. Sądem upadłościowym jest sąd rejonowy – sąd gospodarczy.

Jakie są etapy postępowania przed sądem i ile ono trwa?

Pierwszym etapem całego postępowania przed sądem jest postępowanie w przedmiocie ogłoszenia upadłości. Rozpoczyna się w momencie złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości i trwa aż do wydania przez sąd postanowienia o ogłoszeniu upadłości, oddalenia lub odrzucenia wniosku konsumenta. 

Właściwy etap postępowania przed sądem, czyli postępowanie upadłościowe, rozpoczyna się o godzinie 00:00 w dniu wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości. Jest to główny etap postępowania przed sądem,  w której syndyk przejmuje i likwiduje majątek, informuje instytucje i wierzycieli, tworzy projekt planu spłaty wierzycieli. Ten etap kończy się ustaleniem przez sąd planu spłaty wierzycieli lub umorzeniem długów bez określenia planu spłaty lub odmową ustalenia planu spłaty wierzycieli, w tym momencie kończy się praca syndyka.

Kolejnym, opcjonalnym etapem jest okres obejmujący spłatę wierzycieli zgodnie z planem spłaty wierzycieli ustalonym przez sąd. Może on być ustalony na maksymalnie:

  • osiemdziesiąt cztery miesiące w przypadku stwierdzenia rażącego niedbalstwa lub winy w wystąpieniu niewypłacalności
  • trzydzieści sześc miesięcy jeżeli niewypłącalność nie wynikała z rażącego niedbalstwa lub winy upadłego.

Po jego wykonaniu sąd ogłasza umorzenie długów. Upadły musi pamiętać o obowiązku corocznego sporządzania do sądu sprawozdania z wykonania planu spłaty. Po zrealizowaniu planu spłaty sąd umarza pozostałe długi.

Z naszej praktyki wynika, że całość postępowania przed sądem może trwać od ok. 8-10 miesięcy gdy w postępowaniu brak jest majątku do likwidacji i angażujących spraw majątkowych związanych np. ze sprawami spadkowymi, nawet do 4-5 lat w przypadku likwidacji wielu składników masy upadłości lub składników o dużej wartości, trudno zbywalnych (szczególnie nieruchomości), konieczności dochodzenia roszczeń przed sądem powszechnym, itp.

Co to jest plan spłaty?

Plan spłaty należy rozmiemieć w dwojaki sposób:

  • po pierwsze jako dokument przygotowywanym przez syndyka w formie projektu, w którym wymienia wierzycieli uczestniczących w postępowaniu (którzy zgłosili swoje wierzytelności), dokonuje podziału kwot uzyskanych po likwidacji majątku oraz wskazuje, jaką kwotę upadły winien wpłacać wierzycielom i przez jaki okres po zakończeniu postępowania przed sądem w ramach spłaty nieuregulowanych wierzytelności;
  • po drugie jako harmonogram wskazany jako trzeci element dokumentu o którym powyżej.

Najczęściej, także w ustawie, plan spłaty wierzycieli rozumie się właśnie jako harmonogram spłat wierzycieli po zakończeniu postępowania.

Plan spłaty określany jest na zakończenie postępowania upadłościowego przez sąd upadłościowy. W postanowieniu sąd dokładnie określa jakie kwoty i przez jaki okres upadły ma obowiązek wpłacać wierzycielom .

Plan ustalany jest z uwzględnieniem możliwości zarobkowych upadłego, konieczności utrzymania upadłego i osób pozostających na jego utrzymaniu (w tym ich potrzeb mieszkaniowych) , a także  wysokość niezaspokojonych wierzytelności i realność ich zaspokojenia w przyszłości.

Okres, na jaki ustalany jest plan spłaty, zależy – obok sytuacji życiowej i ekonomicznej upadłego – przedewszystkim od faktu, czy popadnięcie w niewypłacalność wiązało się z rażącym niedbalstwem lub winą upadłego – jeżeli nie, to plan spłaty ustalany jest od 0 do 36 miesięcy, jeżeli jednak sąd uzna, że wystąpienie niewypłacalności wiązało się z rażącym niedbalstem lub winą, wtedy plan spłaty określany jest na okres od 36 do 84 miesięcy. 

Istotny jest także fakt, iż w okresie wykonywania planu spłaty wierzycieli niedopuszczalne jest wszczęcie postępowania egzekucyjnego dotyczącego wierzytelności powstałych przed ustaleniem planu spłaty, za wyjątkiem:

  • zobowiązań o charakterze alimentacyjnym,

  • zobowiązań wynikające z rent z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci,

  • zobowiązań do zapłaty orzeczonych przez sąd kar grzywny, a także do wykonania obowiązku naprawienia szkody oraz zadośćuczynienia za doznaną krzywdę,

  • zobowiązań do zapłaty nawiązki lub świadczenia pieniężnego orzeczonych przez sąd jako środek karny lub środek związany z poddaniem sprawcy próbie,

  • zobowiązań do naprawienia szkody wynikającej z przestępstwa lub wykroczenia stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem oraz zobowiązania, których upadły umyślnie nie ujawnił, jeżeli wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu.

Powyższe wyjątki stanowią grupę zobowiązań, których sąd nie umorzy po realizacji planu spłaty.

Realizacja planu spłaty przez upadłego jest raportowana sądowi przez samego upadłego za pomocą corocznych sprawozdań, składanych do końca kwietnia roku następnego po roku którego sprawozdanie dotyczy.

Kiedy nastąpi umorzenie moich długów?

Umorzenie długów może nastąpić bez określenia planu spłaty. Taką decyzję wydając postanowienie podejmie sąd w przypadku, gdy osobista sytuacja upadłego w oczywisty sposób wskazuje, że nie byłby on zdolny do dokonania jakichkolwiek spłat w ramach planu spłaty wierzycieli.

Jeżeli jednak sąd określi plan spłaty, to po jego wykonaniu sąd wyda postanowienie o stwierdzeniu wykonania planu spłaty wierzycieli i umorzeniu zobowiązań upadłego powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości i niewykonanych w wyniku wykonania planu spłaty wierzycieli.

W tym miejscu warto podkreślić, że po wydaniu postanowienia o umorzeniu długów niedopuszczalne jest wszczęcie postępowania egzekucyjnego dotyczącego wierzytelności powstałej przed dniem ustalenia planu spłaty wierzycieli. Od tej zasady istnieją wyjątki, o których piszemy tutaj.

Czy sąd może zakończyć postępowanie bez umorzenia moich długów?

Tak! Postępowanie może zakończyć się bez umorzenia zobowiązań w dwóch przypadkach:

  • umorzenia postępowania – może to nastąpić wniosek upadłego, a także jeżeli upadły nie wskaże lub nie wyda syndykowi całego majątku, niezbędnych dokumentów lub w inny sposób nie wykonuje ciążących na nim obowiązków lub jeżeli zostanie ujawnione, że dane podane przez dłużnika we wniosku o ogłoszenie upadłości są niezgodne z prawdą lub niezupełne (chyba że niezgodność lub niezupełność nie są istotne lub przeprowadzenie postępowania jest uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi),
  • odmowy ustalenia planu spłaty wierzyciel – może to nastąpić jeżeli: upadły doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień w sposób celowy, w szczególności przez trwonienie części składowych majątku oraz celowe nieregulowanie wymagalnych zobowiązań a także w sytuacji gdy w okresie dziesięciu lat przed dniem zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości w stosunku do upadłego prowadzono postępowanie upadłościowe, w którym umorzono całość lub część jego zobowiązań

W przypadku umorzenia postępowania oraz odmowy ustalenia planu spłaty sąd nie będzie mógł stwierdzić umorzenia długów. Warto jest o tym pamiętać już na samym etapie przygotowywania wniosku o upadłość jak i później, w toku postępowania,  gdy wymagana jest współpraca z syndykiem.

W przypadku, gdy sąd wyda postanowienie o umorzeniu długów, to nie będzie ono dotyczyło poniższych zobowiązań:

  • o charakterze alimentacyjnym,

  • wynikających z rent z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci,

  • do zapłaty orzeczonych przez sąd kar grzywny, a także do wykonania obowiązku naprawienia szkody oraz zadośćuczynienia za doznaną krzywdę,

  • do zapłaty nawiązki lub świadczenia pieniężnego orzeczonych przez sąd jako środek karny lub środek związany z poddaniem sprawcy próbie,

  •  do naprawienia szkody wynikającej z przestępstwa lub wykroczenia stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem oraz zobowiązania, których upadły umyślnie nie ujawnił, jeżeli wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu.

Co się dzieje z moim wynagrodzeniem a co z moją emeryturą po ogłoszeniu upadłości?

W postępowaniu upadłościowym w skład masy upadłości wchodzi majątek należący do upadłego w dniu ogłoszenia upadłości oraz nabyty przez upadłego w toku postępowania upadłościowego. Wynagrodzenie – nie zależnie czy na podstawnie umowy o pracę, emerytury czy umowy cywilnoprawnej – jest właśnie majątkiem nabytym w toku postępowania.

Wynagrodzenie z umowy o pracę.

Zgodnie z treścią ustawy, nie wchodzi do masy upadłości wynagrodzenie za pracę upadłego w części niepodlegającej – zgodnie z Kodeksem pracy- zajęciu.

Zajęciu z wynagrodzenia nie podlegają:

  • 40% wynagrodzenia w razie egzekucji świadczeń alimentacyjnych,

  • 50%  wynagrodzenia w razie egzekucji innych należności lub potrącania zaliczek pieniężnych, przy czym chronione jest minimalne wynagrodzenie za pracę, 

Wynagrodzenie z umów cywilnoprawnych.

Generalnie wynagrodzenie jakie otrzymuje upadły z umów cywilnoprawnych takich jak umowa zlecenia czy umowa o dzieło nie podlegają ochronie takiej jak wynagrodzenia z tytułu umowy o pracę, a co za tym idzie wchodzą w skład masy upadłości w całości.

Sytuacja ta jednak ulega zmianie, jeżeli wynagrodzenie z powyższych umów ma charakter periodyczny (wypłacane jest np. co miesiąc) i pełni podobną rolę jak wynagrodzenie za pracę, stanowiąc podstawę egzystencji dłużnika i dając mu środki utrzymania. Wtedy takie wynagrodzenie chronione jest podobnie jak wynagrodzenie o pracę.

Emerytura i renta.

Zajęciu nie będzie podlegało:

  • 40% emerytury lub renty w razie egzekucji świadczeń alimentacyjnych,

  • 50% emerytury lub renty w razie egzekucji należności z wiązanych z odpłatnością za pobyt w domach pomocy społecznej, odpłatnością za pobyt w zakładach opiekuńczo-leczniczych lub odpłatnością za pobyt w zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych,

  • 75% emerytury lub renty w razie egzekucji innych należności,

  • a także, nie zależnie od stawek procentowych podanych powyżej :

    • 50% kwoty najniższej emerytury lub renty gdy długi mają charakter należności alimentacyjnych, należności, o których mowa w art. 139 ust. 1 pkt 4, c) należności, o których mowa w art. 139 ust. 1 pkt 5, wraz z kosztami i opłatami egzekucyjnymi;

    • 60% kwoty najniższej emerytury lub renty – przy potrącaniu należności, o których mowa w art. 139 ust. 1 pkt 1 i 2 i 6–9;

    • 20% najniższej emerytury lub renty – przy potrącaniu należności, o których mowa w art. 139 ust. 1 pkt 10.

Niezaleznie od powyższch kwot Prawo upadłościowe przewiduje następujące zwolnienia:

  • w przypadku ogłoszenia upadłości osoby, na której utrzymaniu nie pozostają inne osoby, do masy upadłości nie wchodzi także część dochodu upadłego, która łącznie z dochodami wolnymi od zajęcia z tytułu wynagrodzenia za pracę odpowiada kwocie stanowiącej 150% kwoty określonej w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, która aktualnie wynosi 776,00 zł – czyli kwotą wolną od zajęcia jest kwota 1 164,00 zł,
  • w przypadku ogłoszenia upadłości osoby, na której utrzymaniu pozostają inne osoby, do masy upadłości nie wchodzi także część dochodu upadłego, która łącznie z dochodami wyłączonymi z masy upadłości na podstawie ust. 1 odpowiada iloczynowi liczby osób pozostających na utrzymaniu upadłego oraz upadłego i 150% kwoty określonej w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej która aktualnie wynosi 600,00 zł – czyli kwotą wolną od zajęcia jest kwota 900,00 zł x ilość osób na utrzymaniu upadłego wraz z upadłym (np. jeżeli osoba upadła ma na utrzymaniu 3 dzieci kwota wolna od zajęcia wyniesie 900,00 zł x 4 = 3 600,00 zł.

Należy także zauważyć, że istnieje możliwość zwiększenia kwoty niewchodzącej do masy upadłości, jak mówi ustawa:  Sędzia-komisarz na wniosek upadłego lub syndyka może w inny sposób określić część dochodu upadłego, która nie wchodzi do masy upadłości (…) biorąc pod uwagę szczególne potrzeby upadłego i osób pozostających na jego utrzymaniu, w tym ich stan zdrowia, potrzeby mieszkaniowe oraz możliwości ich zaspokojenia.

Jaki majątek przejmuje syndyk?

Syndyk przejmuje i  zarządza całym majątkiem jaki posiada konsument, za wyjątkiem składników wyłączonych spod egzekucji.

 Są to, obok części wynagrodzeń i emerytur, m. in:

  • przedmioty urządzenia domowego, pościel, bielizna i ubranie codzienne, niezbędne dla dłużnika i będących na jego utrzymaniu członków jego rodziny, a także ubranie niezbędne do pełnienia służby lub wykonywania zawodu;

  • zapasy żywności i opału niezbędne dla dłużnika i będących na jego utrzymaniu członków jego rodziny na okres jednego miesiąca;

  • narzędzia i inne przedmioty niezbędne do osobistej pracy zarobkowej dłużnika oraz surowce niezbędne dla niego do produkcji na okres jednego tygodnia, z wyłączeniem jednak pojazdów mechanicznych;

  • przedmioty niezbędne do nauki, papiery osobiste, odznaczenia i przedmioty służące do wykonywania praktyk religijnych oraz przedmioty codziennego użytku, które mogą być sprzedane tylko znacznie poniżej ich wartości, a dla dłużnika mają znaczną wartość użytkową;

  • przedmioty niezbędne ze względu na niepełnosprawność dłużnika lub członków jego rodziny;

  • sumy przyznane przez Skarb Państwa na specjalne cele (z wyjątkami);

  • prawa niezbywalne, chyba że możność ich zbycia wyłączono umową, a przedmiot świadczenia nadaje się do egzekucji albo wykonanie prawa może być powierzone komu innemu;

  • świadczenia z pomocy społecznej;

  • należności wypłacone w związku ze śmiercią tytułem zapomogi lub jednorazowego zaopatrzenia pod jakąkolwiek nazwą albo z tytułu ubezpieczenia na pokrycie kosztów pogrzebu podlegają egzekucji tylko na zaspokojenie tych kosztów.

I inne składniki majątkowe oraz świadczenia, które przed egzekucją chronione są przez przepisy m.in. Kodeksu cywilnego.

Mam mieszkanie, co się z nim stanie po ogłoszeniu mojej upadłości?

Mieszkanie czy dom stanowi istotny składnik majątkowy i zostanie przejęte i zlikwidowane poprzez sprzedaż.

Należy pamiętać, że sędzia komisarz – w przypadku sprzedaży mieszkania (domu) w którym zamieszkuje upadły – jeżeli konieczne jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych upadłego i osób pozostających na jego utrzymaniu to z sumy uzyskanej z jego sprzedaży wydzieli upadłemu kwotę odpowiadającą przeciętnemu czynszowi najmu lokalu mieszkalnego w tej samej lub sąsiedniej miejscowości za okres od dwunastu do dwudziestu czterech miesięcy.

Jeżeli mieszkanie albo dom jednorodzinny opuszczony przez upadłego nie został jeszcze zbyty a  fundusze masy upadłości na to pozwalają, to sędzia-komisarz może przyznać upadłemu zaliczkę na poczet kwoty wcześniej wspomnianej kwoty.

Należy przy tym pamiętać, iż o wypłacie sum wspomnianych powyżej zadecyduje sędzia-komisarz na wniosek upadłego (nie z urzędu) i będzie brał pod uwagę potrzeby mieszkaniowe upadłego, w tym liczbę osób pozostających na jego utrzymaniu, jego zdolności zarobkowe, sumę uzyskaną ze sprzedaży lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego (jeżeli został sprzedany) oraz opinię syndyka.

Czy mogę złożyć wniosek gdy sprawuję funkcję prezesa lub członka zarządu spółki z o.o. ?

Nie ma przeciwwskazań odnośnie złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości członków zarządu spółek kapitałowych. Należy jednak pamiętać, iż sąd będzie badał przesłankę czy dłużnik, mając taki obowiązek, wbrew przepisom ustawy nie zgłosił w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości. Zagrożone oddaleniem mogą być wnioski członków zarządu spółek niewypłacalnych, którzy nie zgłosili wniosków o upadłość mimo takiego obowiązku (w ciągu 30 dni od daty powstania niewypłacalności).

Potrzebujesz konsultacji?

Skontaktuj się z nami

UPADŁOŚĆ KONSUMENCKA

+48 792 591 365

kancelaria@nowackagornicki.pl

RESTRUKTURYZACJA

+48 501 068 489

gornicki@nowackagornicki.pl

SPOTKAJ SIĘ Z NAMI

ul. Jana Pawła II 49 D

62-510 Konin