FAQ

Poznaj najczęściej zadawane pytania.

Upadłość konsumencka

Dla kogo jest upadłość konsumencka?

Upadłość konsumencka to postępowanie sądowe przewidziane dla osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, które popadły w stan niewypłacalności a ich długi nie powstały (lub istotnie nie wzrosły) umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa.

Ocena umyślności a także rażącego niedbalstwa jest sprawą indywidualną i warto skonsultować się ze specjalistą przed złożeniem wniosku.

Co to jest niewypłacalność osoby fizycznej?

Osoba fizyczna jest niewypłacalna, jeżeli  nie jest w stanie spłacać swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych (takich, których termin płatności już miną) jeżeli opóźnienie w wykonaniu tych zobowiązań przekracza co najmniej trzy miesiące.

Jaki jest cel postępowania upadłościowego?

Podstawowym celem postępowania upadłościowego wobec konsumentów jest umorzenie ich zobowiązań, niewykonanych w postępowaniu upadłościowym (takich, których syndyk nie spłaci w toku postępowania lub niezgłoszonych na listę wierzytelności). Dodatkowym celem jest – jeśli jest to możliwe – zaspokojenie roszczenia wierzycieli (czyli spłata długów) w jak najwyższym stopniu.

Co stoi na przeszkodzie ogłoszenia upadłości konsumenckiej?

Najważniejszą przesłanką ogłoszenia upadłości konsumenta jest fakt, iż nie doprowadził on do swojej niewypłacalności lub istotnie nie zwiększył jej stopnia umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa.

Dodatkowo sąd oddala wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli w okresie dziesięciu lat przed dniem zgłoszenia wniosku:

  • w stosunku do dłużnika prowadzono postępowanie upadłościowe według przepisów tytułu niniejszego, jeżeli postępowanie to zostało umorzone z innych przyczyn niż na wniosek dłużnika,

  • ustalony dla dłużnika plan spłaty wierzycieli uchylono na podstawie przepisu art. 491.20 p.u.,

  • dłużnik, mając taki obowiązek, wbrew przepisom ustawy nie zgłosił w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości,

  • czynność prawna dłużnika została prawomocnie uznana za dokonaną z pokrzywdzeniem wierzycieli.

Powyższe przesłanki mogą być pominięte przez sąd jeżeli przeprowadzenie postępowania jest uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi.

Sąd oddali  wniosek o ogłoszenie upadłości także wtedy, jeżeli w okresie dziesięciu lat przed dniem zgłoszenia wniosku w stosunku do dłużnika prowadzono postępowanie upadłościowe, w którym umorzono całość lub część jego zobowiązań, chyba że do niewypłacalności dłużnika lub zwiększenia jej stopnia doszło pomimo dochowania przez dłużnika należytej staranności lub przeprowadzenie postępowania jest uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi.

Sąd oddala wniosek o ogłoszenie upadłości także wtedy, jeżeli dane podane przez dłużnika we wniosku są niezgodne z prawdą lub niezupełne, chyba że niezgodność lub niezupełność nie są istotne lub przeprowadzenie postępowania jest uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi.

Obecnie nie mam pracy ani majątku który mógłby zostać spieniężony, czy mogę złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości?

W odróżnieniu do upadłości przedsiębiorców, postępowanie upadłościowe wobec konsumentów przeprowadza się bez analizy majątku. Jeżeli konsument spełnia wszystkie przesłanki, sąd ogłosi jego upadłość. Jedynym kosztem jaki będzie trzeba ponieść to opłata 30 zł do wniosku.

Czy mogę wnioskować o upadłość konsumencką gdy prowadzę działalność gospodarczą ale moje długi dotyczą sfery prywatnej?

Nie. Ustawodawca nie przewidział rozróżnienia sfery życia prywatnej i „firmowej” w przypadku osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą.  Należy jednak zauważyć, iż od 1 stycznia 2016 r. zmieniły się przepisy i obecnie znacznie złagodzono wymogi odnośnie sądowego umorzenia długów rzetelnego przedsiębiorcy, niezaspokojonych w toku postępowania.

Gdzie składa się wniosek o upadłość konsumencką?

Wniosek o ogłoszenie upadłości składa się do sądu upadłościowego właściwego dla głównego ośrodka podstawowej działalności dłużnika. Głównym ośrodkiem podstawowej działalności jest miejsce, w którym dłużnik regularnie zarządza swoją działalnością o charakterze ekonomicznym i które jako takie jest rozpoznawalne dla osób trzecich. w przypadku konsumentów domniemywa się, że głównym ośrodkiem podstawowej działalności jest miejsce zwykłego pobytu tej osoby, co w praktyce oznacza miejsce zamieszkania. Sądem upadłościowym jest sąd rejonowy – sąd gospodarczy.

Jakie są etapy postępowania przed sądem i ile ono trwa?

Pierwszym etapem całego postępowania przed sądem jest postępowanie w przedmiocie ogłoszenia upadłości. Rozpoczyna się w momencie złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości i trwa aż do wydania przez sąd postanowienia o ogłoszeniu upadłości, oddalenia lub odrzucenia wniosku konsumenta. Etap ten może okazać się najtrudniejszy ze względu na konieczność opracowania prawidłowego wniosku.

Właściwy etap postępowania przed sądem, czyli postępowanie upadłościowe, rozpoczyna się o godzinie 00:00 w dniu wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości. Jest to główny etap postępowania przed sądem,  w której syndyk przejmuje i likwiduje majątek, informuje instytucje i wierzycieli, tworzy listę wierzytelności i plan podziału funduszów masy upadłości. Ten etap kończy się ustaleniem planu spłaty wierzycieli lub umorzeniem długów bez określenia planu spłaty, w tym momencie kończy się praca syndyka.

Kolejnym, opcjonalnym etapem jest okres obejmujący spłatę wierzycieli zgodnie z planem spłaty wierzycieli ustalonym przez sąd. Może on być ustalony na maksymalnie 36 miesięcy. Po jego wykonaniu sąd ogłasza umorzenie długów. Upadły musi pamiętać o obowiązku corocznego sporządzania do sądu sprawozdania z wykonania planu spłaty. Po zrealizowaniu planu spłaty sąd umarza pozostałe długi.

Całość postępowania przed sądem może trwać od ok. 8-10 miesięcy gdy postępowanie kończy się umorzeniem długów bez planu spłaty do nawet 4-5 lat w przypadku likwidacji wielu składników masy upadłości lub składników o dużej wartości, trudno zbywalnych (szczególnie nieruchomości) i ustaleniu planu spłaty na maksymalny okres przewidziany przepisami.

Co to jest plan spłaty?

Plan spłaty określany jest na zakończenie postępowania upadłościowego przez sąd upadłościowy. W planie określona jest kwota i okres w jakim upadły ma obowiązek regulować zobowiązania uznane na liście wierzytelności i niezaspokojone w toku postępowania .

Plan ustalany jest z uwzględnieniem możliwości zarobkowych upadłego, konieczności utrzymania upadłego i osób pozostających na jego utrzymaniu (w tym ich potrzeb mieszkaniowych) , a także  wysokość niezaspokojonych wierzytelności i realność ich zaspokojenia w przyszłości.

Istotny jest także fakt, iż w okresie wykonywania planu spłaty wierzycieli niedopuszczalne jest wszczęcie postępowania egzekucyjnego dotyczącego wierzytelności powstałych przed ustaleniem planu spłaty, za wyjątkiem:

  • zobowiązań o charakterze alimentacyjnym,

  • zobowiązań wynikające z rent z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci,

  • zobowiązań do zapłaty orzeczonych przez sąd kar grzywny, a także do wykonania obowiązku naprawienia szkody oraz zadośćuczynienia za doznaną krzywdę,

  • zobowiązań do zapłaty nawiązki lub świadczenia pieniężnego orzeczonych przez sąd jako środek karny lub środek związany z poddaniem sprawcy próbie,

  • zobowiązań do naprawienia szkody wynikającej z przestępstwa lub wykroczenia stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem oraz zobowiązania, których upadły umyślnie nie ujawnił, jeżeli wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu.

Powyższe wyjątki stanowią grupę zobowiązań, których sąd nie umorzy po realizacji planu spłaty.

Realizacja planu spłaty przez upadłego jest raportowana sądowi przez samego upadłego za pomocą corocznych sprawozdań, składanych do końca kwietnia roku następnego po roku którego sprawozdanie dotyczy.

Kiedy nastąpi umorzenie moich długów?

Umorzenie długów może nastąpić bez określenia planu spłaty. Taką decyzję wydając postanowienie podejmie sąd w przypadku, gdy osobista sytuacja upadłego w oczywisty sposób wskazuje, że nie byłby on zdolny do dokonania jakichkolwiek spłat w ramach planu spłaty wierzycieli.

Jeżeli jednak sąd określi plan spłaty, to po jego wykonaniu sąd wyda postanowienie o stwierdzeniu wykonania planu spłaty wierzycieli i umorzeniu zobowiązań upadłego powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości i niewykonanych w wyniku wykonania planu spłaty wierzycieli.

W tym miejscu warto podkreślić, że po wydaniu postanowienia o umorzeniu długów niedopuszczalne jest wszczęcie postępowania egzekucyjnego dotyczącego wierzytelności powstałej przed dniem ustalenia planu spłaty wierzycieli. Od tej zasady istnieją wyjątki, o których piszemy tutaj.

Czy sąd może zakończyć postępowanie bez umorzenia moich długów?

Na wstępie należy wspomnieć, iż zakończenie postępowania może nastąpić „gwałtownie” w wyniku  umorzenia postępowania lub na podstawie postanowienia sądu o stwierdzeniu wykonania planu spłaty wierzycieli i umorzeniu zobowiązań upadłego (lub o umorzeniu długów bez ustalania planu spłaty).

W przypadku umorzenia postępowania sąd nie będzie mógł stwierdzić umorzenia długów. Warto jest o tym pamiętać już na samym etapie przygotowywania wniosku o upadłość jak i później, w toku postępowania,  gdy wymagana jest współpraca z syndykiem.

W przypadku, gdy sąd wyda postanowienie o umorzeniu długów, to nie będzie ono dotyczyło poniższych zobowiązań:

  • o charakterze alimentacyjnym,

  • wynikających z rent z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci,

  • do zapłaty orzeczonych przez sąd kar grzywny, a także do wykonania obowiązku naprawienia szkody oraz zadośćuczynienia za doznaną krzywdę,

  • do zapłaty nawiązki lub świadczenia pieniężnego orzeczonych przez sąd jako środek karny lub środek związany z poddaniem sprawcy próbie,

  •  do naprawienia szkody wynikającej z przestępstwa lub wykroczenia stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem oraz zobowiązania, których upadły umyślnie nie ujawnił, jeżeli wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu.

Jeszcze inną sytuację przewidują przepisy w sytuacji ogłoszenia upadłości z wniosku wierzyciela. Wniosek taki może on złożyć wobec osoby fizycznej, która była przedsiębiorcą nawet po zaprzestaniu prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, jeżeli od dnia wykreślenia z właściwego rejestru nie upłynął rok.

W takim przypadku postępowanie toczy się według przepisów o upadłości konsumenckiej ale długi nie są umarzane w przypadku gdy :

  • dłużnik doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa

  • ustalony dla dłużnika plan spłaty wierzycieli uchylono na podstawie przepisów ustawy,

  • dłużnik, mając taki obowiązek, wbrew przepisom ustawy nie zgłosił w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości,

  • czynność prawna dłużnika została prawomocnie uznana za dokonaną z pokrzywdzeniem wierzycieli.

Co się dzieje z moim wynagrodzeniem a co z moją emeryturą po ogłoszeniu upadłości?

W postępowaniu upadłościowym w skład masy upadłości wchodzi majątek należący do upadłego w dniu ogłoszenia upadłości oraz nabyty przez upadłego w toku postępowania upadłościowego. Wynagrodzenie – nie zależnie czy na podstawnie umowy o pracę, emerytury czy umowy cywilnoprawnej – jest właśnie majątkiem nabytym w toku postępowania.

Wynagrodzenie z umowy o pracę.

Zgodnie z treścią ustawy, nie wchodzi do masy upadłości wynagrodzenie za pracę upadłego w części niepodlegającej – zgodnie z Kodeksem pracy- zajęciu.

Zajęciu z wynagrodzenia nie podlegają:

  • 40% wynagrodzenia w razie egzekucji świadczeń alimentacyjnych,

  • 50%  wynagrodzenia w razie egzekucji innych należności lub potrącania zaliczek pieniężnych,

  • minimalne wynagrodzenie za pracę (nie zależnie od powyższych stawek procentowych), przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, ale tylko przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne ( w tym przypadku, jeżeli pracownik jest zatrudniony w niepełnym wymiarze czasu pracy, kwoty ulegają zmniejszeniu proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy).

Wynagrodzenie z umów cywilnoprawnych. 

Generalnie wynagrodzenie jakie otrzymuje upadły z umów cywilnoprawnych takich jak umowa zlecenia czy umowa o dzieło nie podlegają ochronie takiej jak wynagrodzenia z tytułu umowy o pracę, a co za tym idzie wchodzą w skład masy upadłości w całości.

Sytuacja ta jednak ulega zmianie, jeżeli wynagrodzenie z powyższych umów ma charakter periodyczny (wypłacane jest np. co miesiąc) i pełni podobną rolę jak wynagrodzenie za pracę, stanowiąc podstawę egzystencji dłużnika i dając mu środki utrzymania. Wtedy takie wynagrodzenie chronione jest podobnie jak wynagrodzenie o pracę.

Emerytura i renta.

Zajęciu nie będzie podlegało:

  • 40% emerytury lub renty w razie egzekucji świadczeń alimentacyjnych,

  • 50% emerytury lub renty w razie egzekucji należności z wiązanych z odpłatnością za pobyt w domach pomocy społecznej, odpłatnością za pobyt w zakładach opiekuńczo-leczniczych lub odpłatnością za pobyt w zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych,

  • 75% emerytury lub renty w razie egzekucji innych należności,

  • a także, nie zależnie od stawek procentowych podanych powyżej :

    • 50% kwoty najniższej emerytury lub renty gdy długi mają charakter należności alimentacyjnych, należności, o których mowa w art. 139 ust. 1 pkt 4, c) należności, o których mowa w art. 139 ust. 1 pkt 5, wraz z kosztami i opłatami egzekucyjnymi;

    • 60% kwoty najniższej emerytury lub renty – przy potrącaniu należności, o których mowa w art. 139 ust. 1 pkt 1 i 2 i 6–9;

    • 20% najniższej emerytury lub renty – przy potrącaniu należności, o których mowa w art. 139 ust. 1 pkt 10.

Jaki majątek przejmuje syndyk?

Syndyk przejmuje i  zarządza całym majątkiem jaki posiada konsument, za wyjątkiem składników wyłączonych spod egzekucji.

 Są to, obok części wynagrodzeń i emerytur, m. in:

  • środki pieniężne znajdujące się na rachunkach bankowych do wysokości trzykrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw (zgodnie z ustawą Prawo bankowe),

  • przedmioty urządzenia domowego, pościel, bielizna i ubranie codzienne, niezbędne dla dłużnika i będących na jego utrzymaniu członków jego rodziny, a także ubranie niezbędne do pełnienia służby lub wykonywania zawodu;

  • zapasy żywności i opału niezbędne dla dłużnika i będących na jego utrzymaniu członków jego rodziny na okres jednego miesiąca;

  • narzędzia i inne przedmioty niezbędne do osobistej pracy zarobkowej dłużnika oraz surowce niezbędne dla niego do produkcji na okres jednego tygodnia, z wyłączeniem jednak pojazdów mechanicznych;

  • przedmioty niezbędne do nauki, papiery osobiste, odznaczenia i przedmioty służące do wykonywania praktyk religijnych oraz przedmioty codziennego użytku, które mogą być sprzedane tylko znacznie poniżej ich wartości, a dla dłużnika mają znaczną wartość użytkową;

  • przedmioty niezbędne ze względu na niepełnosprawność dłużnika lub członków jego rodziny;

  • sumy przyznane przez Skarb Państwa na specjalne cele (z wyjątkami);

  • prawa niezbywalne, chyba że możność ich zbycia wyłączono umową, a przedmiot świadczenia nadaje się do egzekucji albo wykonanie prawa może być powierzone komu innemu;

  • świadczenia z pomocy społecznej;

  • należności wypłacone w związku ze śmiercią tytułem zapomogi lub jednorazowego zaopatrzenia pod jakąkolwiek nazwą albo z tytułu ubezpieczenia na pokrycie kosztów pogrzebu podlegają egzekucji tylko na zaspokojenie tych kosztów.

I inne składniki majątkowe oraz świadczenia, które przed egzekucją chronione są przez przepisy m.in. Kodeksu cywilnego.

Mam mieszkanie, co się z nim stanie po ogłoszeniu mojej upadłości?

Mieszkanie czy dom stanowi istotny składnik majątkowy i zostanie przejęte i zlikwidowane poprzez sprzedaż.

Należy pamiętać, że sędzia komisarz – w przypadku sprzedaży mieszkania (domu) w którym zamieszkuje upadły – jeżeli konieczne jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych upadłego i osób pozostających na jego utrzymaniu to z sumy uzyskanej z jego sprzedaży wydzieli upadłemu kwotę odpowiadającą przeciętnemu czynszowi najmu lokalu mieszkalnego w tej samej lub sąsiedniej miejscowości za okres od dwunastu do dwudziestu czterech miesięcy.

Jeżeli mieszkanie albo dom jednorodzinny opuszczony przez upadłego nie został jeszcze zbyty a  fundusze masy upadłości na to pozwalają, to sędzia-komisarz może przyznać upadłemu zaliczkę na poczet kwoty wcześniej wspomnianej kwoty.

Należy przy tym pamiętać, iż o wypłacie sum wspomnianych powyżej zadecyduje sędzia-komisarz na wniosek upadłego (nie z urzędu) i będzie brał pod uwagę potrzeby mieszkaniowe upadłego, w tym liczbę osób pozostających na jego utrzymaniu, jego zdolności zarobkowe, sumę uzyskaną ze sprzedaży lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego (jeżeli został sprzedany) oraz opinię syndyka.

Czy mogę złożyć wniosek gdy sprawuję funkcję prezesa lub członka zarządu spółki z o.o. ?

Nie ma przeciwwskazań odnośnie złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości członków zarządu spółek kapitałowych. Należy jednak pamiętać, iż sąd będzie badał przesłankę czy dłużnik, mając taki obowiązek, wbrew przepisom ustawy nie zgłosił w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości. Zagrożone oddaleniem mogą być wnioski członków zarządu spółek niewypłacalnych, którzy nie zgłosili wniosków o upadłość mimo takiego obowiązku (w ciągu 30 dni od daty powstania niewypłacalności).

Potrzebujesz konsultacji?

Skontaktuj się z nami

KAROLINA NOWACKA

+48 730 587 293

kontakt@nowackagornicki.pl

MICHAŁ GÓRNICKI

+48 501 068 489

kontakt@nowackagornicki.pl

SPOTKAJ SIĘ Z NAMI

Bartoszewicza 3 lok. 9

00-337 Warszawa